Ceanglais Nua atá beartaithe chun Daoine atá i Riaráiste Morgáiste a Chosaint 

Preas-ráiteas 13 Lúnasa 2010

This statement is also available in English.

Moltaí ón Sainghrúpa um Riaráiste Morgáiste agus um Fhiachas Pearsanta le hionchorprú sa Chód Reachtúil um Riaráiste Morgáiste

D’fhoilsigh an Banc Ceannais agus an Rialtóir Airgeadais páipéar comhairliúcháin inniu maidir leis an gCód Iompair um Riaráistí Morgáiste (CCMA) ina leagtar amach rialacháin nua atá beartaithe chun plé le daoine atá i riaráiste morgáiste. Sa Tuarascáil Eatramhach ón Sainghrúpa um Riaráistí Morgáiste agus um Fhiachas Pearsanta, arna foilsiú i mí Iúil, leagadh amach próiseas a mholtar chun déileáil le riaráistí morgáiste agus déantar moltaí sonracha inti maidir leis an CCMA. Áiríodh na moltaí sin sa pháipéar comhairliúcháin, mar aon le saincheisteanna eile a tháinig chun solais ó cuireadh an Cód chun feidhme, d’fhonn cabhrú le hiasachtaithe déileáil le riaráistí morgáiste ar a dtithe.

Ar na ceanglais reachtúla nua atá beartaithe d’iasachtóirí morgáiste faoin gCód, áirítear an méid seo a leanas:

Ní mór Próiseas Réitigh do Riaráistí Morgáiste (MARP) a bheith i bhfeidhm ag iasachtóirí mar chreat chun déileáil le cásanna riaráistí agus réamh-riaráistí.

Ní mór faisnéis shonrach a chur ar fáil ar mhodh soiléir, muinteartha d’iasachtaithe a mbeidh a morgáiste i riaráiste. Ní mór d’iasachtóirí Ráiteas Caighdeánach Airgeadais a úsáid chun faisnéis airgeadais a fháil ó iasachtaithe a mbeidh a morgáiste i riaráiste nó a bhfuil an baol ann go mbeidh a morgáiste i riaráiste. Ní mór d’iasachtóirí gach cás a mheas go leithleach agus ní mór dóibh an measúnú a bhunú ar an Ráiteas Caighdeánach Airgeadais comhlánaithe.

Ní mór d’iasachtóirí dul i dteagmháil le hiasachtaithe a bhfuil an baol ann go mbeidh riaráistí morgáiste acu.

Ní mór d’iasachtóirí na roghanna éagsúla a phlé le hiasachtaithe agus na bearta malartacha aisíocaíochta a scrúdú.

Ní cheanglófar ar iasachtaithe aistriú ó mhorgáiste rianúcháin chuig cineál morgáiste eile.

I gcás ina mbeidh iasachtaithe ag comhoibriú go réasúnach agus go hionraic le hiasachtóirí, ní mór d’iasachtóirí fanacht dhá mhí dhéag ar a laghad sula ndéanfaidh siad iarratas chuig na cúirteanna chun gníomhaíocht dhlíthiúil a fhorghníomhú maidir le príomháit chónaithe a athshealbhú. Tosóidh an tréimhse dhá mhí dhéag :

 - nuair a thiocfaidh na riaráistí chun cinn i dtosach, mura gcomhaontófar socrú athbhreithnithe aisíocaíochta; nó

- nuair a mhainneoidh an t-iasachtaí cloígh le téarmaí socraithe athbhreithnithe aisíocaíochta agus nach ndéanfar aon socruithe breise.

Ní mór d’iasachtóirí Aonad Tacaíochta Riaráistí a bheidh láraithe agus tiomnaithe a bhunú agus nósanna imeachta a tharraingt suas agus a chur chun feidhme chun déileáil le hiasachtaithe a bhfuil riaráistí acu nó a bhfuil an baol ann go mbeidh riaráistí acu. Ní mór oiliúint a chur ar fáil freisin d’aon fhoireann a bheidh ag plé le hiasachtaithe a mbeidh riaráistí acu.

Ní mór d’iasachtóirí próiseas achomhairc a bhunú freisin chun athbhreithniú a dhéanamh ar aon achomhairc a dhéanfaidh iasachtaithe.

Ní mór leabhrán faisnéise a chur ar fáil d’iasachtaithe ina soláthrófar sonraí faoi phróiseas MARP iasachtóirí. Ní mór an leabhrán a dhréachtú i bhfriotal díreach, simplí agus ar mhodh soiléir, muinteartha.

Leis an gComhairliúchán, lorgaítear tuairimí ar shaincheisteanna sonracha lena n-áirítear próiseas achomhairc, cumarsáid gan iarraidh a theorannú le daoine a bhfuil a morgáistí i riaráiste; sainmhíniú iomchuí a thabhairt ar riaráistí; agus príomháit chónaithe a shainiú nó tuairisc a thabhairt ar an gcineál maoine is ceart a chosaint faoin CCMA.

Tugadh an Cód Iompair um Riaráistí Morgáiste isteach an 27 Feabhra 2009 chun cosaintí breise a thabhairt do thomhaltóirí a mbeadh riaráistí morgáiste acu agus chun a áirithiú go ndéileálfaidh iasachtóirí go dearfach agus go báúil le cásanna dílse. Rinneadh leasú ar an gCód Iompair um Riaráistí Morgáiste i mí Feabhra 2010 lenar leathnaíodh an tréimhse feithimh d’iasachtóirí sula bhféadfaidís maoin a athshealbhú ó shé mhí go dtí dhá mhí dhéag. Tá feidhm ag an CCMA maidir leis na hiasachtóirí rialaithe morgáiste go léir, seachas comhair chreidmheasa.  

Tá tuairimí á lorg ag an mBanc Ceannais agus Rialtóir Airgeadais maidir le leasuithe atá beartaithe ar an CCMA. Ba cheart go ndéanfadh páirtithe leasmhara aighneachtaí i dtaobh na n-athruithe atá beartaithe roimh an 3 Meán Fómhair 2010 chun go bhféadfar an CCMA athbhreithnithe a fhoilsiú faoi Shamhain 2010. Foilseofar na haighneachtaí go léir ar www.financialregulator.iewww.centralbank.ie. Ba cheart barúlacha agus ceisteanna a sheoladh chuig code@financialregulator.ie.