Fáilte curtha ag Banc Ceannais na hÉireann roimh fhógra maidir le rialacháin um rochtain ar airgead tirim

Tá fáilte curtha ag Banc Ceannais na hÉireann roimh fhógra an lae inniu ón Tánaiste agus Aire Airgeadais go dtiocfaidh rialacháin a bhaineann leis an Acht Airgeadais (Rochtain ar Bhonneagar Airgid Thirim a Sholáthar) i bhfeidhm an tseachtain seo.

De réir mar a éilítear faoin Acht, forordaíonn an tAire Airgeadais an céatadán den daonra nach mór a bheith lonnaithe laistigh d’achar sonraithe ó UMB agus ó phointe seirbhíse airgid agus leagtar síos an líon íosta UMBanna in aghaidh 100,000 duine i ngach aon réigiún NUTS¹. Faoin Acht, beidh sé de fhreagracht ar institiúidí creidmheasa áirithe – dá dtagraítear mar eintitis ainmnithe – rochtain ar airgead tirim a choinneáil ag imeacht de réir leibhéil íosta. Forordaíonn an tAire na céatadáin scaireanna de chuntais reatha agus taiscí teaghlaigh a d’fhéadfadh a bheith ag institiúid chreidmheasa lena gcinnfear nó nach gcinnfear gur eintiteas ainmnithe iad. Chuaigh an tAire i gcomhairle leis an mBanc Ceannais sular forordaíodh na critéir.

Dúirt an Gobharnóir Gabriel Makhlouf: “I bhfianaise tírdhreach mearathraitheach íocaíochtaí, tá an Banc Ceannais meáite ar a chinntiú go mbeidh sé furasta teacht ar airgead tirim mar mhodh íocaíochta. Is céim shuntasach chun cinn atá sna rialacháin a fógraíodh inniu maidir lena chinntiú go mbeidh rochtain ag tomhaltóirí ar airgead tirim i gcónaí agus i ndáil le hacmhainneacht an chórais airgid tirim a chosaint. Chomh maith leis sin, soláthrófar leis na rialacháin bainistíocht chothrom, eagraithe agus thrédhearcach ar bhonneagar airgid tirim na hÉireann de réir mar a thagann athrú i gcónaí ar roghanna íocaíochta.”

Leis an Acht, foráiltear do fhreagrachtaí nua don Bhanc Ceannais, lena n-áirítear faireachán a dhéanamh ar chomhlíonadh na gcritéar maidir le rochtain ar airgead tirim atá sna rialacháin seo mar aon le maoirseacht a dhéanamh ar oibritheoirí UMBanna agus soláthróirí airgead faoi bhealach.

Leanfaidh an Banc Ceannais i mbun oibre le príomhpháirtithe leasmhara an timthrialla airgid de réir mar a dhírítear tuilleadh airde ar chur i bhfeidhm na reachtaíochta nua. Áirítear le gnéithe barrthábhachtacha na hoibre seo: 

1. Faireachán agus foilsiú maidir le rochtain ar airgead - déanfaidh an Banc Ceannais sonraí a bhailiú ar bhonn ráithiúil i dtaca le líon, láthair agus uaireanta infhaighteachta UMBanna agus pointí seirbhíse airgid tirim e.g. brainsí bainc mhiondíola agus oifigí poist. Chomh maith leis sin, úsáidfear na sonraí chun faisnéis a fhoilsiú ar bhonn ráithiúil ar láithreán gréasáin an Bhainc Cheannais. Táthar ag súil leis na sonraí seo maidir leis an mbonneagar airgid tirim a fhoilsiú ag tús na bliana seo chugainn. Déanfaidh an Banc Ceannais faireachán ar na sonraí seo agus déanfar measúnú ar chomhlíonadh an Achta mar aon le measúnú a dhéanamh ar mholtaí ó eintitis ainmnithe maidir le neamhchomhlíonadh a réiteach.

2.  Caighdeáin seirbhíse – cuirfidh an Banc Ceannais tús le comhairliúchán roimh dheireadh na bliana maidir leis na rialacháin atá á moladh i leith caighdeáin seirbhíse íosta do UMBanna. Leagfar amach leis sin na ceanglais atá á moladh i dtaca le hoibritheoir UMB, lena n-áirítear na huaireanta a bheidh UMB ar fáil, teorainneacha maidir le hairgead a thógáil amach agus ainmníochtaí na nótaí bainc a bheidh ar fáil ó UMBanna. Beidh feidhm ag caighdeáin seirbhíse i ndiaidh chur i gcrích an chomhairliúcháin seo agus déanfaidh an Banc Ceannais rialacháin ábhartha ina dhiaidh sin.

3. Easnaimh áitiúla – foráiltear leis an Acht d’easnaimh áitiúla a aithint agus a réiteach – i.e. i gcás ina dtiocfadh deacrachtaí faoi leith chun cinn maidir le hairgead a fháil i gceantair áirithe. Cuirfidh an Banc Ceannais tús le comhairliúchán roimh dheireadh na bliana maidir leis na treoirlínte atá á moladh faoi mar is féidir le daoine aonair agus gnólachtaí eolas a chur ar an mBanc Ceannais maidir le heasnamh áitiúil féideartha. Déanfaidh an Banc Ceannais treoirlínte maidir le heasnaimh áitiúla a fhoilsiú faoin 30 Meitheamh 2026, agus ina dhiaidh sin beidh sé de fhreagracht ar an mBanc Ceannais athbhreithniú a dhéanamh ar fhógraí ón bpobal nuair a chreideann siad nach bhfuil dóthain rochtana ar sheirbhísí airgid i gceantar áirithe. I ndiaidh anailís agus measúnú a chur i gcrích, déanfaidh an Banc Ceannais, nuair is cuí, na heintitis ainmnithe a chur ar an eolas maidir le heasnamh áitiúil agus ceanglófar orthu céimeanna a ghlacadh chun dul i ngleic leis an easnamh áitiúil.

Is féidir tuilleadh eolais maidir le Rochtain ar Airgead Tirim a fháil ar láithreán gréasáin an Bhainc Ceannais.

Tuilleadh Eolais

[1] In Éirinn, sa sainmhíniú a thugtar ar NUTS 3, tagraítear d'ocht réigiún staidrimh. Is éard is "Ainmníocht d’Aonaid Chríche i ndáil le cúrsaí Staidrimh" (NUTS) ann ná córas de chuid an Aontais Eorpaigh ina leagtar amach aonaid chríche d’fhonn staidreamh maidir le réigiúin a chur i dtoll a chéile, agus is é NUTS 3 an leibhéal foroinnte is lú a úsáidtear chun críche diagnóiseacha faoi leith laistigh den AE.